JAKI PISTOLET LAKIERNICZY WYBRAĆ?

Jaki pistolet lakierniczy wybrać?

Jak wybrać odpowiedni pistolet lakierniczy ?

Oferta aktualnie dostępnego na naszym rynku sprzętu lakierniczego jest ogromna. Pistolety są oksydowane w przyciągających oko kolorach, foldery gwarantują wspaniałe efekty malowania. Rozmiary dysz, kubki, przyłącza niemal jednakowe. Wydawałoby się, że na dobrą sprawę można wybrać dowolny, gdyż wszystkie są jednakowo dobre.

Fachowcy, praktycy i technicy wielu branż w różny sposób związanych z szeroko pojętym lakiernictwem najczęściej wolą trzymać się konkretnej marki, modelu czy sposobu wykorzystania sprzętu lakierniczego. Jedne pistolety polecają, inne odradzają. Czy słusznie? Technika nakładania powłok metodą natryskową ma ponad 100-letnią tradycję. Zasada rozpylania materiału sprężonym powietrzem nie uległa zmianie, natomiast pistolety lakiernicze, jak i materiały natryskowe przeszły w tym czasie cały szereg gruntownych zmian i wciąż ewoluują. Pistolet, który kilka lat temu zapowiadał rewolucję w branży, aktualnie jest co najwyżej przeciętny. Doświadczenia w malowaniu sprzed kilku lat mogą się więc okazać mało przydatne. O tym, jak bardzo zmienił się współczesny, profesjonalny sprzęt do tradycyjnego lakierowania natryskowego, można przekonać się nie tylko po jego wyglądzie, ale przede wszystkim po zmianach parametrów pracy, dedykowanego przeznaczenia i zaleceń co do sposobu jego eksploatacji.

Pistolet lakierniczy HVLP

Hitem końca lat 90. były pistolety HVLP (niskociśnienioweeng. High Volume Low Pressure). Ich sprawność malowania na poziomie powyżej 70% była dyskwalifikująca dla wówczas królujących konstrukcji wysokociśnieniowych o sprawności sięgającej w dobrych warunkach ledwie 50%. Dlaczego HVLP nie opanowało rynku? Na przeszkodzie stanęły mniej reklamowane cechy tej techniki: przeszło dwukrotnie większy pobór powietrza w stosunku do pistoletów wysokociśnieniowych oraz ograniczona zdolność rozpylania materiałów o wyższej lepkości. Niskie ciśnienie rozpylające powoduje, że pistoletem HVLP należy malować z mniejszej odległości, a aplikacja trwa dłużej. Dodatkowo, drobna kropla sprzyjająca przesuszaniu materiału często powoduje efekt uboczny w postaci morki na pomalowanej powierzchni. Morka znalazła zwolenników, a nawet stała się swoistym standardem, ale tam, gdzie ważna jest lustrzana gładkość, pistolet wysokociśnieniowy wciąż miał przewagę. Zalety techniki HVLP są niepodważalne przy nakładaniu drogich materiałów o stosunkowo niskiej lepkości lub gdy wymagana jest cienka, równa powłoka. HVLP zadomowiło się na dobre przede wszystkim w branży lakiernictwa samochodowego, w innych branżach pojawiając się raczej sporadycznie, zazwyczaj jako mało świadomy wybór.

  
SATA jet X5500 HVLPIwata LS 400DeVilbiss DV1 HVLP

Rys. 1. Przykład pistoletów lakierniczych wysokociśnieniowych.

Pistolety lakiernicze średniociśnieniowe

Skrajne możliwości obydwu wymienionych technik rozpylania sprowokowały wiodących producentów pistoletów natryskowych do prac nad rozwiązaniem, które w najlepszy sposób mogłoby łączyć ich zalety. Tak powstała najnowsza generacja rozwiązań pistoletów średniociśnieniowych. Konstrukcje te nie używają całkowitego ciśnienia zasilającego do rozpylania materiału tak jak pistolety wysokociśnieniowe, ale jest ono wyższe niż w założeniu techniki HVLP przyjmującej 0,7 bar jako maksimum na wylotach dyszy rozpylającej. Z tego powodu często jest również używane określenie rozpylania przy zredukowanym ciśnieniu.

Tempo aplikacji tego typu pistoletów jest w różnym stopniu zbliżone do rozwiązań wysokociśnieniowych, natomiast równomierność nakładania powłoki i efektywność niewiele ustępuje klasycznym pistoletom HVLP. Rozwiązania różnych producentów zazwyczaj objęte są zastrzeżoną nazwą (np. Trans TECH, Hi-T.E.C., RP). Kolejne generacje pistoletów średniociśnieniowych pracują na coraz niższym ciśnieniu zasilającym, zachowując dobry zapas zdolności rozpylania dla materiałów o wyższej lepkości oraz lepszą efektywność. Barierą dla wielu producentów pistoletów staje się bardzo wysoka poprzeczka wymagań co do precyzji wykonania elementów dyszy rozpylającej. Zazwyczaj jest ona kompensowana zaleceniem wyższego ciśnienia zasilającego pistolet. Barierą dla użytkowników jest najczęściej brak kontroli i znajomości zalecanego ciśnienia pracy.

Iwata WS 400 EVOSATA jet 5000 PHASER RPSATA jet X5500 B RP

Rys. 2. Przykład pistoletów lakierniczych średniociśnieniowych.

Jakie rozpylanie?

Określenie, z jakim rodzajem rozpylania mamy do czynienia w danym pistolecie, nie zawsze będzie proste. Aktualnie obowiązujące regulacje emisji VOC wymagają, aby pistolet lakierniczy miał sprawność natryskową > 65%. Brak jakiegokolwiek odniesienia producenta do tej normy jest już pewną informacją. Zachowanie określonej sprawności natrysku jest możliwe wyłącznie w podanym zakresie ciśnień i dobrze jest je znać. Co jeszcze da się wywnioskować z folderowych danych? Często spotykane określenie – „bardzo oszczędny” może odnosić się zarówno do efektywności aplikacji materiału, jak i niewielkiej ilości zużywanego powietrza. Niejednokrotnie podawana długość pola natrysku tak naprawdę jest uzależniona od dobranych parametrów malowania i lepkości materiału, więc nie bardzo jest jak i z czym ją porównać, zwłaszcza, że tzw. mokry obszar natrysku może być nawet o połowę krótszy niż podana długość.

Zakres i ilość dostępnych rozmiarów dysz dobrze odzwierciedla zdolność adaptacji danego typu pistoletu do zróżnicowanych wymagań tempa aplikacji i lepkości materiału tak, aby nie przekraczać zalecanego ciśnienia rozpylania. Jednak uwaga: pistolet HVLP o tym samym rozmiarze dyszy co wysokociśnieniowy zaaplikuje w tym samym czasie zdecydowanie mniej materiału tej samej lepkości. Wybór właściwego rozmiaru dyszy jest bardzo istotny, gdyż nie jest identyczny dla różnych typów pistoletów. Wskazówka producenta, do jakiego rodzaju prac pistolet jest dedykowany, bywa bardzo pomocna.

Porównanie strumienia natrysku przy zastosowaniu różnego rodzaju dysz rozpylających.

Rys. 3. Porównanie strumienia natrysku przy zastosowaniu różnego rodzaju dysz rozpylających.

O ciśnieniu rozpylającym pośrednio poinformuje nas podane zapotrzebowanie powietrza przy nominalnym ciśnieniu pracy. Pistolety wysokociśnieniowe zadowalają się 200-250 l/min. Współczesny pistolet HVLP wymaga nieco ponad 400 l/min. Zalecane nominalne ciśnienie zasilające nie będzie tak miarodajne, gdyż spadek i rozkład ciśnienia wewnątrz pistoletu jest uzależniony od konstrukcji danego modelu. Można jednak przyjąć orientacyjnie, że zalecenie ciśnienia powyżej 3 bar dotyczy przede wszystkim pistoletów wysokociśnieniowych, co nie wyklucza spełniania przez nie norm VOC. W praktyce pamiętajmy jednak, że efektywność natrysku jest mocno skorelowana z lepkością materiału oraz przestrzeganiem zalecanego zakresu ciśnienia pracy pistoletu. W miarę jego przekraczania dla dowolnego typu pistoletu jego siła ssawna rośnie niewiele, natomiast szybko rośnie ilość tzw. odkurzu oraz brak spójności strumienia. W efekcie zużycie materiału rośnie, ale efektywność malowania drastycznie spada. Im materiał ma mniejszą lepkość, tym niższe i dokładniej kontrolowane ciśnienie powinno się stosować do jego rozpylania.


Jak widać, nie ma idealnego pistoletu do wszystkich zastosowań, a kluczem najlepszego wyboru jest zarówno znajomość cech i możliwości narzędzia, jak i natryskiwanego materiału.

Close Menu